Mae hanes cronfa Tŷ Mawr yn dyddio yn ôl dros 100 mlynedd. Dechreuwyd y Gronfa yn 1904 a chwblhawyd 4 mlynedd yn ddiweddarach ar gost o £173,617. Bydd adeiladu o’r math cyfleuster heddiw yn costio mwy nag £8miliwn.

Roedd eu datblygiad yn ddatblygiad pwysig i’r cwmni, yn cynyddu storfa dŵr potensial o 40 miliwn galwyn i 175,000 miliwn galwyn. Wrth i’r gofyn am ddŵr cynyddu trwy ddiwedd yr 1800au a dechrau’r 1900au roedd yr adeilad yn Nhŷ Mawr yn hanfodol.

Adeiladwyd cronfa uwch Penycae 3 mlynedd cyn cronfa Tŷ Mawr, ond roedd ei gynhwysedd 11 miliwn galwyn yn ffracsiwn i gynhwysedd Tŷ Mawr.

Ffurfiwyd cronfa Tŷ Mawr yn rhannol trwy gloddiad ac yn rhannol arglawdd 2,473 ar dri ochr. Dyfnder macsimwm y glan o lefel ddaear yw 43 troedfedd ac mae’r ehangder dŵr yn gorchuddio fwy na 23.5 acer.

Ers adeiladu Gwaith Trin etifeddiaeth yn 1921, dodwyd dŵr craidd o Dŷ Mawr yma am driniaeth yn defnyddio hidlyddion mecanyddol

Roedd agoriad y gronfa newydd yn meddwl y gallai dros 5,000 o bobl dderbyn cyflenwad o ddŵr mewn sychder llwyr am 200 o ddiwrnodau.

Agorwyd Tŷ Mawr mewn seremoni grand a fynychwyd gan Faer Wrecsam ac urddasolion cyhoeddus eraill. Roedd diwrnod agor swyddogol cronfa Tŷ Mawr ar yr 2il o Hydref, 1907 yn achlysur mawr yn ôl y recordiau a’u cadwyd yn Packsaddle. Mae’r cwmni’n cadw Cofarwyddion, sydd yn cynnwys ffotograffau, bwydlenni a thudalen o’r ‘Wrexham Advertiser’ yn ymroddgar i’r gweithgaredd.

Ar ôl y seremoni, roedd Maer y Bwrdeistrefi wedi dadorchuddio placiau i nodi’r achlysur wrth longyfarch y cwmni ar gael “darpariaeth dŵr mor ardderchog”

Mi wnaeth ef ychwanegu ei fod e wedi gweld prif Beirianwyr yn mynd i’r gronfa yn aml “ond heb unrhyw syniad ei fod yng ngweithiau mor eang ac mewn math trefn berffaith